9.1 C
شهر مقدس قم
۲۲ آبان ۱۳۹۸
ورود / عضویت
گزارش خبری

احیای نقش کمرنگ حقوق شهروندی در شهرمقدس قم

شهرمقدس قم بخاطر قطب مذهبی، کلانشهری در حال رشد نیز علی رغم برخی از پایبندی های مذهبی و گرایش های رفتاری و هویت مذهبی به دلیل عواملی چون مهاجرت و رشد جمعیت، از مشکلاتی چون آسیب های اجتماعی و فرهنگی و حاشیه نشینی مصون نمانده است.

همانطور که می دانیم شهر مقدس قم بخاطر قطب مذهبی و به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام و تشیع و ام القرای اسلامی و کلانشهری در حال رشد نیز علیرغم برخی از پایبندی های مذهبی و گرایش های رفتاری و هویت مذهبی به دلیل عواملی چون مهاجرت و رشد جمعیت، از مشکلاتی چون آسیب های اجتماعی و فرهنگی و حاشیه نشینی مصون نمانده است. افزایش جمعیت در سالهای اخیر در این شهر نظارت های اجتماعی در سطح بومی و مردمی را در قم کاهش داد و مشکلات جدی را در مسائل فرهنگی و اجتماعی شهر به وجود آورد، از طرفی وجود خرده فرهنگ های مختلف که ناشی از ورود فرهنگ های مختلف به واسطه مهاجرپذیری به قم شکل گرفت، گاهی زمینه ناهنجاری ها و قانون گریزی هایی را فراهم کرد.

هنگامی که در نظام فرهنگی و اجتماعی، گستردگی و بی نظمی ایجاد شود، اختلال هایی را در رفتار و منش برخی از شهروندان شاهد خواهیم بود که خود معضلات را در حقوق شهروندی برای شهری قم ایجاد می کند و در این باره نیاز به تبیین الگوهای ارزشی و فرهنگ سازی در حوزه شهرنشینی داریم تا مانع این مشکلات  اجتماعی و فرهنگی شود.فرهنگ سازی و آموزش در رفع بحران های فرهنگی و اجتماعی نیاز به تعامل و همراهی دستگاهها و متولیان فرهنگی و مردم دارد، در این میان اگر چه دستگاههای مختلفی در فرهنگ سازی نقش مهمی بر عهده دارند، اما نمی توان نقش راهبردی شهرداری ها را در ارتقای فرهنگ شهری و شهروندی کتمان کرد؛ به خصوص اینکه عمده معضلات اجتماعی نیز ریشه های فرهنگی دارد.

بنابراین مسئولین باید برای ایجاد نشاط فرهنگی و اجتماعی و کاهش آسیب ها، برنامه جامعی ارائه دهند، در این زمینه شهرها علاوه بر مدیریت شهری و توجه به مبلمان شهر و عمران و توسعه، نیازمند جریان های حیات بخش فرهنگی در حوزه‌های مختلف هستند تا شهروندان در گذر خدمات و عمران، شهری زیبا و با نشاط با کمترین ضریب آسیب ها را داشته باشند. از جمله این آسیب ها، گسترش افقی شهر و ایجاد حومه ها باعث از دست رفتن تعهد شهروندی می‌شود به عبارت دیگرحومه نشینی موجب روان پریشی و فراموشی هویت و تقلید از نقش شخصیت خیالی می شود. ساخت مجتمع های بلند مرتبه انبوه، صورت دیگری از حاشیه نشینی و حلبی آباد هستند. یکنواختی شکل ظاهری بلوک ها موجب فشار روحی می شود. برای مقابله با این آسیب های اجتماعی، می توان بهترین شیوه ها را برگزید تا ضمن ارتقای سلامت روانی جامعه، شهروندانی قانونمند و آشنا با حقوق شهروندی و فرهنگ شهرنشینی پرورش داد و آن ها را در نشاط اجتماعی شهر سهیم کرده و آسیب ها را یک به یک از میان برداشت.

می توان با راهبردهایی علمی و اجتماعی، فرهنگ غنی مردم را حفظ کرد و همبستگی اجتماعی و فرهنگی به وجود آورد، باید در حوزه مسائل فرهنگی و اجتماعی نیز رویکردی نوین و ساختارمند در پیش گیرند تا رشدی متوازن در مدیریت شهری داشته باشیم. رسالت مهمی که می تواند در ایجاد انسجام شهری و ارتقای امنیت و توسعه سازگاری های اجتماعی و فرهنگی در میان شهروندان موثر باشد و سلامت فرهنگی و اجتماعی را توسعه دهد، ارتقای فرهنگ شهروندی و به نتیجه رسیدن برنامه های فرهنگی است که نیازمند سه ضلع مهم مشارکت مردم، رسانه‌ها و سازمان‌های مردم نهاد است.

بی شک شهر مقدس قم؛ که پایتخت فرهنگی و دینی به شمار می رود، انتظار از مدیریت شهری در توسعه فرهنگ و فرهنگ سازی و جهت دادن به رویدادهای مهم فرهنگی به سمت و سوی رفع معضلات و آسیب ها امری مهم و حیاتی است، در این عرصه در جهت رفع آسیب های فرهنگی و اجتماعی، راهکارهای مهمی وجود دارد، شناسایی دقیق نقاط حاشیه ای و آسیب زای شهری، مطالعه علمی و پژوهشی بر روی داده ها و اطلاعات، استفاده از تجربیات فرهنگی و اجتماعی دیگر شهرها در مواجهه با آسیب ها، بررسی علل وقعی آسیب ها با نگاهی علمی و تخصصی و کارشناسانه، بهره گیری از پژوهشهای راهبردی مراکز علمی و حوزوی، تاثیر بر افکار عمومی در جهت تبیین ضرورت مقابله با آسیب ها و استفاده از ظرفیت ها و سرمایه های اجتماعی از جمله این موارد است.

همچنین بهره بردن از ظرفیت شبکه های اجتماعی و فضای مجازی در مسیر فرهنگ سازی، تعامل با رسانه‌های تاثیر گذار و فرهنگ ساز، پرهیز از نگرش های سیاسی و جناحی در مسائل فرهنگی و اجتماعی، برگزاری دوره‌های آموزشی اثر بخش در محلات مختلف بر اساس نوع آسیب ها، توسعه برنامه های فرهنگی در مراکز علمی به ویژه مدارس، توجه به مقوله آموزش از دوران کودکی، اعتماد به نسل جوان در ارائه راهکارها، استفاده از ظرفیت نهادهای مردمی در کاهش آسیب هااست. این نوع طراحی های شهری اگر محله محور نیز باشد، پویایی و نشاط روزافزونی به چهره شهر قم می بخشد و نقاط بحرانی را با مدیریت بهتری، ساماندهی می کند، در این زمینه، آموزش رکن مهمی در ارتقای فرهنگ شهری است اگر قبل از هر چیزی بتوان مشارکت و اعتماد مردم را جلب کرد و آن ها را به سمت و سوی آموزش و فرهنگ سازی ترغیب نمود، تا رسیدن به نقطه مطلوب، فاصله چندانی باقی نمی ماند.

تمرکز جمعیت در برخی از نقاط کم برخودار قم گاهی به لحاظ فرهنگی و اجتماعی، مناطق بحرانی را شکل داده و آلودگی های اجتماعی و فرهنگی در برخی از این مناطق پررنگ تر است به همین دلیل باید برای سرمایه گذاری های فرهنگی نیز چنین مناطقی را شناسایی کرد و مطابق با معضلات و آسیب های منطقه ای، اقدام به نسخه پیچی و ارائه راهکار کرد.فرهنگ شهروندی می تواند جلوی قانون گریزی و اختلالات و بی نظمی های شهری را به خوبی بگیرد و تحولات مهمی را در تار و پود شهر ایجاد کرده و یک مدیریت فرهنگی منسجمی را در شهر حاکم نماید، پایبندی به فرهنگ اصیل دینی و بومی یکی از راهبردهای مهم است که باید در قالب برنامه های متنوع فرهنگی، مانع از توسعه آسیب های فرهنگ و اجتماعی در قم شد.

اگر هویت شهری و دینی را بتوان در قالب برنامه های فرهنگی به خوبی تبیین کرد، ارزشها و هنجارها، جان تازه ای می گیرد و در مناطق و محلات شاهد رشد و شکوفایی فرهنگی خواهیم بود و جامعه ای ارزش مدار و پایبند به برخی از اصول و قوائد متناسب با فرهنگ شهرنشینی تربیت می شود.

منبع: روزنامه گویه استان قم